Wojciech Jachimowicz

 

 

 

 

Popularyzacja wiedzy

 

organmistrzowskiej w Kotlinie

 

Kłodzkiej 

 

 

Na przestrzeni ostatnich kilku lat miały miejsce znaczące wydarzenia mające na celu popularyzację wiedzy organmistrzowskiej w regionie Kotliny Kłodzkiej.

 

Wiedza na temat budowy organów kościelnych jest dość hermetyczna i mało znana. Literatura fachowa w większości publikowana jest w języku niemieckim, co jeszcze bardziej utrudnia dostęp do opracowań.

 

 Wyposażenie kościoła w przedmioty kultu jest ściśle określone przez przyjęte kanony i konstytucje. Do tradycyjnego wyposażenia należą organy. Organy jako in­strument zajmują w kościele ważne miejsce podczas czynności liturgicznych. Sobór Watykański II w Konstytucji o liturgii świętej w rozdziale VI „Muzyka Sakralna” stwierdza: „W Kościele łacińskim należy mieć w wielkim poszanowaniu organy piszczałkowe jako tradycyjny instrument, którego brzmienie ceremoniom kościel­nym dodaje majestatu, a umysły podnosi do Boga i spraw niebieskich” (Sobór Watykański II, Konstytucje, Dekrety, Deklaracje; Poznań 1968r., Rozdział VI Muzyka sakralna).

 

Zasadniczym walorem organów jest ich dźwięk wypełniający przestrzeń świ­ątyni. W kościele siedzimy tyłem do organów i słuchamy ich a nie oglądamy w momencie gdy one „żyją”. Barwa, natężenie, możliwości techniczno-akustyczne czy wreszcie skala i zakres brzmieniowy to niepowtarzalne, jedyne dla poszczegól­nego instrumentu walory dzieła organmistrzowskiego. Nawet jeżeli w różnych świ­ątyniach znajdują się podobne instrumenty to ich walory brzmieniowe będą różne w różnych wnętrzach a nawet w odmiennych porach roku. Owo dzieło sztuki zepchnięte zostaje w opisach do roli intonatora śpiewu i mebla stanowiącego wystrój. I właśnie tutaj jest puste pole do działania depopularyzujące tą własne wiedzę.

Inwentaryzacja organów w kościele pw. św. Piotra i Pawła w Dusznikach Zdroju

W roku 2006 powstało gruntowne opracowanie zatytułowane „Organy piszczałkowe w kościele pod wezwaniem św. Piotra i Pawła w Dusznikach Zdroju”(Autor opracowania Wojciech Jachimowicz).

 

Zleceniodawcą była Fundacja Międzynarodowych Festiwali Chopinowskich w Dusznikach Zdroju.

 

Opracowanie to zawiera miedzy innymi opis inwentaryzacyjny instrumentu, historię, zalecane prace organmistrzowskie mające na celu ratowanie instrumentu, kosztorys prac i liczne uwagi dotyczące instrumentu. Wszystko zilustrowane zostało dokumentacja fotograficzną. Podczas prac inwentaryzacyjnych odkryte zostały portrety (fotografie) chorrektora i kantora (zachowane w bardzo dobrym stanie). Oto opisy portretów:

  1. Chorrektor Franz Hauck      1894 - 1917,

  2. Chorrektor Carl Opitz         1853 – 1892,

  3. Kantor Gregor Nentwig       1893 – 1892.

 Odkrycie to jest przyczynkiem do dalszych badań nad historią bogatej działalności muzycznej kościoła w Dusznikach.

 

Papier w instrumentach muzycznych

Pod takim tytułem w Muzeum Papiernictwa w Dusznikach Zdroju zorganizowana została duża wystawa eksponatów związanych z instrumentami muzycznymi i zastosowanym w nich papierem (Papier w instrumentach muzycznych ze zbiorów Wojciecha Jachimowicza, Rocznik Muzeum Papiernictwa 2007, Tom 1, ISSN 1897-7685, Duszniki Zdrój). Otwarcie nastąpiło 4 sierpnia 2006 roku w ramach zdarzeń towarzyszących inauguracji Międzynarodowego Festiwalu Chopinowskiego i było połączone z wykładem autora wystawy i koncertem na fisharmonii.

Otwarcie wystawy w Muzeum Papiernictwa
Otwarcie wystawy w Muzeum Papiernictwa

Wystawa(Eksponaty pochodzą ze zbiorów kolekcji instrumentów muzycznych w Dworze w Szybie) ukazała wszechstronne wykorzystywanie papieru i jego uniwersalność na przykładzie zastosowań w instrumentach muzycznych budowanych na przestrzeni dziejów. Zastosowanie papieru w instrumentach muzycznych stanowiło główny nurt wystawy, jednak papier był wykorzystywany również w przedmiotach związanych z muzyką i muzykowaniem.

 

Zaprezentowanych zostało przeszło 150 eksponatów. Miedzy innymi: fałszywe mieszki papierowe (tania produkcja, krótkie działanie) nieuczciwi organmistrzowie wykonywali własnoręcznie mieszki z papieru i montowali w wiatrownicach instrumentu, które po krótkim czasie przestawały działać powodując milczenie organów, futerał do skrzypiec XIX wiek, tzw. "trumienka", karty do gry kalikantów (odnalezione w pomieszczaniu do obsługi miechów), miechy akordeonowe, vox humana z fisharmonii, partytury utworów na organy i chóry XVIII, XIX i początek XX wieku pisane ręcznie na czerpanym papierze (jedna wykonana na czerpanym papierze ze znakami wodnymi dusznickiej papierni) i wiele innych.

Wykład w Muzeum Ziemi Kłodzkiej

W Muzeum Ziemi Kłodzkiej 27 października 2005 roku zorganizowane zostało spotkanie połączone z wykładem zatytułowanym „Tajemnicze wnętrza organów kościelnych”. Wykład obejmował zagadnienia historii powstania organów w Aleksandrii, najstarsze znaleziska organowe w Europie, historie na temat zdarzeń związanych z budową instrumentów i przygodami organistów i organmistrzów na przestrzeni dziejów. Wykład został zilustrowany pokazem zabytkowych eksponatów i slajdów ukazujących niedostępnych wnętrz organowych.

Poniżej zestawienie wystaw Wojciecha Jachimowicza o organach kościelnych

 

Lp. Temat wystawy Miejsce wystawy Data Organizator
1.

Wystawa fotografii dokumentalnej Wojcicha Jachimowicza

Nowa Sól

2005-02-27

Kawiarnia Teatralna>

2.

Europen Heritage Days Dolny Śląsk – Otwarcie wystawy fotografii dokumentalnej

Wrocław Teatr Polski

2005-10-21

Marszałek Woj. Dolnośląskiego<

3.

Wykład o historii organów kościelnych, prezentacja eksponatów ze zbiorów w Szybie

Kłodzko

2005-10-27

Muzeum Ziemi Kłodzkiej

4.

Otwarcie wystawy fotografii do­kumentalnej W. Jachmowicza

Tajemnicze wnętrza organów kościelnych

Bytom Odrzański

2005-12-09

Biblioteka Publiczno Szkol­na

5.

Otwarcie wystawy fotografii dokumentalnej W. Jachimowicza “Tajem­nicze wnętrza organów kościelnych” - Wystawa w ramach inauguracji VII Miedzynarodowego Festiwalu Bachowskiego w Świdnicy

Świdnica

2006-07-22

Sala Chrztów Kościoła Pokoju

6.

Otwarcie wystawy ze zbiorów W.Jachimowicza “Papier w in­strumentach muzycznych” - W ramach Międzynarodowego Festiwalu Chopinowskiego

Duszniki Zdrój

2006-08-04

Muzeum Papiernictwa

7.

“Tajemnicze wnętrza organów kościel­nych”>

Zielona Góra

2006-09-04

Salon Wystawowy WiMBP

8.

Otwarcie wystawy “Wydawnic­twa muzyczne na prze­strzeni dziejów”

Nowa Sól

2006-10-04

Biblioteka Zespołu Szkół Ponadgim­nazjalnych “Elektryk”

9.

Otwarcie wystawy “Tajemnicze wnętrza organów kościelnych

Drezdenko

2006-04-13

Muzeum Puszczy Drawskiej i Noteckiej

10. "Tajemnicze wnętrza organów kościelnych"
- fotografia, dokument, wystawa, wykład
Międzybórz  2007.09.23  Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury - kościół ewangelicki
  11.  

Wystawa eksponatów organowych i fotografii dokumentalnej

Szprotawa

2008-11-07

Muzeum Ziemi Szprotawskiej

12. "Tajemnicze wnętrza organów kościelnych"
- fotografia, dokument, wystawa, wykład
Klępsk
2009-05-23 Kościół p.w. NMP
13. "Muzyka kościelna bez granic" - fotografia, dokument, wystawa, wykład Guben - Niemcy 2009-09-25 Muzeum Miasta i Przemysłu
14. "Dawne życie muzyczne Dolnego Śląska"
- fotografia, dokument, wystawa, wykład
Zielona Góra 2012-10-16 Uniwersytet Zielonogórski

Wystawa fotografii dokumentalnej W. Jachimowicza

Nowa Sól

2005-02-27

Kawiarnia Teatralna

        Wojciech Jachimowicz
Wojciech Jachimowicz

 

 

Pracownia Renowacji Fisharmonii

 

Dwór w Szybie

 

 

Fisharmonia ssąca zbudowana przed stu laty w Rotterdamie

 

*  *  *

 

Fisharmonia tłocząca odrestaurowana w Pracowni Renowacji Fisharmonii
w Dworze w Szybie

*  *  *

Bardzo ozdobna fisharmonia wykonana w całości z drewna mahoniowego, odrestaurowana

dla Galerii Fotografii Artystycznej
w Nowej Soli

*  *  *